Den første tre- spennbrua med mura brukar frå 1876. Bilde frå Statens vegvesen sitt arkiv. Den første Grønlibrua frå 1931.
Gamle kløv- og ferdselsvegar Den gamle hovudvegen til Hemsedal som i 1820-åra vart handarbeidd til kjerreveg frå Heslabrua til tunet på Bleikfet kan du lesa om her(L) (erstatta av Søre Øygardsvegen). Frå Bleikfet til Robru her(L) (erstatta av Søre Øygardsvegen og Nordre Øygardsvegen). Frå Robru til Hemsedal gjekk vegen etter same leia som den gamle kongevegen d.v.s, ride- og kløv-vegen frå før 1820(L) (erstatta av Øvre Hemsedalsvegen). Frå Robru før 1880 gjekk det ein vintraveg som dei kalla isvegen. Den gjekk på islagde Hemsil innover til Klæven,(Granheim) men der måtte dei inn på land til dei var kome forbi Klævaføssen. Det er ifrå denne tida Isvegen var i bruk at det var kvilarplass på Volebrøto. Då Lina vart bygd i 1870-åra vart det slutt med å reise denne vegen.
Ny veglov i 1851 Fyrst då det kom ny veglov i 1851, vart det sett meir inn på å byggja ut samferdslevegane i landet. Med den lova fekk stortinget full løyvingsmakt over vegstellet. I mest 100 år måtte Hallingdal greie seg med vegen frå 1820-åra. Men so ringt som han var bygd og so overhendeleg tung og bratt han var mange stader, opna han då likevel for bygdene i dalen, slik at dei kom meir i samkveme både med flatbygdene og med byane, og med folket utanor dalen. Vegen letta og mykja hopehavet mellom bygdene i dalen då det vart råd å fara med køyredoning. Men mykje slit ligg att i dei bratte bakkane gjennom dei hundre åra vegen var som han var. I 1824 kom ny veglov. Den la vegadministrasjonen under amtmannen, og han kunne ta ein veginspektør til hjelp. Men anlegg av nye hovudvegar vart lagde under staten, og av dette utvikla seg etter kvart «Statens Veivesen». Frå 1859 fekk amtmannen ein utdana ingeniør til å ta seg av det.
Ny gjennomgangsveg frå Heslabrua til Robru via Hemsil-juvet(B) vart ferdig i 1875. Vegen vidare til Hemsedal vart ombygd(B) i 1878 samtidig som det vart bygd ny bru ved Robru. Vegen fylgde no elva Hemsil via Granheim og vidare oppover til Hemsedal. Tidlegare hadde vegen gått via Klepp, Sørbøl, Eikre o.s.v. Heslabrua vart ombygd for statsmidlar i 1879. Brua vart då spennverkbru, 47 m lang og 4 m breid.
I 1880 var heile ombyggingen ferdig til Tuv. 8 år tok det å byggje denne vegen, som nok vart ein bra gjennomgangsveg aust-vest, men som slett ikkje vart til det gagn for indre Gol og ytre Hemsedal. Den nye veglina førde til at vegen var teken frå gardane slik at desse var godt som veglause. Hadde ein heller valgt den gamle lina, der folk budde, ville ei verkeleg ombyggjing av Kleppsbakkane, av Sørbelbakken(B), Mattisli(B) og bakkane i Hemsedal vorte farandes. Difor måtte det no gjerast noko med den gamle vegleia gjennom grendene slik at ein kom fram med bil. Men det skulle ta si tid før dette vart gjort. I Golreppen vart det problem å koma seg til den nye veglina. Difor vart det i 1874(L) bygd veg mellom Storla og Spildra. (Gol Kyrkje var på denne tida ikke bygd) Seinhaustes 1958 vart siste etappe av ny veg mellom Rotneim til Spildra ferdigbygd. Det sto att ein bete frå Gol Kyrkje til der ein møter den tidlegare omtalte vegen mellom Storla og Spildra(B)(B). Den nye vegen i Golreppen la grunnlaget for at Søre Øygardsvegen no kunne leggjast utanom tunet i Hersgard og Storla. Det vart difor bygd ny veg mellom Gol Kyrkje og Brekke. Det skjedde omlag 1960. Bildet frå august 1963 viser at vegen har vore i bruk ei tid(B).
Bergasida I åra omkring 1900 til ut i 1920-åra vart det handarbeidd veg på Bergasida. Dei fekk kr 700 av heradsstyret til vegen, og av desse skulle dei siste kr 200 utbetalast då vegen var sett i full stand.
Kor kom ein seg over Hemsil i gamal tid ved Robru- traktene? Den første brua over Hemsil i dette området som ein ser far etter, var innanfor Store Eidsberget. Litt ovanfor der Grønlibrua er no. Det var ei primitiv bru. Der er det eit godt brustø(B) for dei slags bruer som fyrst vart slegne over elvane. Dei hogg ned so lange trær ved elvekanten at dei rakk heilt over, og på to-tre slike trær la dei så kavlar, og dermed var brua der. Mellom to store steinar ved kvar elvekant, kunne dei lett få til ei bru. Den tid brua var der, gjekk vegen over øvre Rogardane, Gjerdingo og Steget og so ned på brua ovanfor Eidsberget. Det vart også bygd hengebruer(B). Seinare bygde dei bruene på den måten at dei leste svære bjelkar ned med stein inne ved landet, og so skaut dei bjelkeendane lenger og lenger ut over vatnet på båe sider til dei møttest. Då vart brua forankra i svære steinkar ved stranda. Den slags bruer kunne dei spenne over ei breiare elv, men svært høgt over vassflata kunne dei ikkje koma. Slik var den fyrste brua som vart lagd over elva ved Løstegards- landet, og som seinare vart kalla Robrua. Det var nok den brua som låg der som er nemnd i A. Bøyesen og Ivar Wiel sine nedteikningar om presten Hans Cort, som døydde i 1648. Ei gong han kom frå Hemsedal og ville ri over brua, hindra skyssguten han i det, fordi han meinte brua var i for skrøpeleg stand. Og då dei jaga hesten utpå brast brua. Den tida gjekk vegen mellom Hemsedal og Robru omlag, men med nokre unntak, der Øvre Hemsedalsvegen går i dag. Her bilder frå gamlevegen(B)(B).
Robrua: Den første Robrua(L) vart bygd i 1821-22 av trematerialar, og kosta vel 350 spdlr. Den vart plassert like ovanfor dammen der Rosaga ligg. Me kan enno sjå noko av gamlevegen ned til brua på båe sider, og båe brustøa, og ser at brua har lege lågt over elva. Ho vart nok teken av flaumane mange gonger, siste gongen av storflaumen i 1860, men vart bygd opp att i 1861. Då ny gjennomgangsveg til Hemsedal, Sogn vart bygd ferdig i 1875. og vegen til Hemsedal ved Robru vart ombygd i 1878, auka trafikken. Då bygde vegvesenet ny bru ovanfor hølen, og vart ei tre- spennbru med mura brukar(B)(B)(B), Og slik kom ho høgt over elva. Den tredje Robrua vart bygd 1954. Det var ei elegante stålbru som vart lagd endå litt lenger opp(B)(B). Hallingdølen skriv i juli 1954 "Arbeidet med den nye Robrua er godt i gang. Jernkonstruksjonane er på plass og støyping av betongdekket vil bli påbegynt første dagane i juli. Med tilførselvegar er brua kalkulert til omlag 400.000 kroner. Brua blir bygt for eit akseltrykk på opptil 10 tonn". 5.nov same år skriv avisa "Den nye Robrua i Gol er snart ferdig og vil bli opna for trafikk ein gong i november. Det står berre att støyping av rekkverk på nordsida av brua, og litt vegarbeid på den andre sida, men sjølve brua er ferdig".
Ved Robrua kan me sjå ei utvikling i veg- og brubygging i tre faser som går gjenom ca. 400 år. Og går me innanfor Eidsberget kan me få med det aller eldste steget i den kunst å byggja bru over elv. Robrua, den brua som førde over hølen ved Løstegardslandet, er nemnt i skriftlege kjelder frå litt før 1600, men ho er sikkert bygd lenge før den tid.
Samtidig med at brua 1931 vart bygd vart det påbyrja bilveg inn til grenda, og denne vegen vart ført vidare etter krigen. Det er no 8-9 km kommunal veg inn til Granli-grenda med 21-22 gardsbruk. Men bru og veg kjem også ei rekkje skog- og stølseigarar utanom grenda til gode. Ein kan også frå Granli køyra innetter åsen og koma ned ved Lien Landbruksskole i Torpo. Om sommaren er det god trafikk på denne gjennomgangsvegen.
Frå Granli bru er det på vestsida av Heimsila arbeidd ein tiltaksveg (skogsbilveg) fram til Eikredammen i Hemsedal.
Brukara frå Grønlibrua frå 1931(B) vart det noko meiningsstrid om. Det eine brukaret står att ved Hemsil, ved oppgangen til Grønlio. I kommunestyremøte i Gol sept 1981 vart det, mot ei røyst, vedtatt at steinen i dette brukaret skal nyttast til steingjerdet ved kyrkja i Gol. Seinare har det kome ein rekke reaksjonar på dette vedtaket, med lesarinlegg og telefonar til Hallingdølen. Det blir peikt på at dette var eit alt for hasta vedtak. Saka bør takast oppatt slik at bygda kan få ha dette minnesmerket som eit døme på eit særs fint handverk, likesom eit vitnemål om tida då slikt vart gjort så og seie med berre handemakt, og i eit utruleg slit, ofte i snø og kulde. Det kan vera av interesse å minne om eit og anna i samband med denne saka. Så langt fram som til i 1914 hadde ikkje kommunen løyvd pengar til vegbygging. Likevel hadde det sidan før hundreårskifte vorte bygt mange og lange vegar i bygdene, arbeid som bøndene sleit fram sjølve. Men i 1914 vart det løyvd 60 kroner til å vøle på Buksebrune. (Golsboka). Det er likevel eigentleg ikkje før i dei seinare 25-30 år at det verkeleg kom fart i det kommunale engasjement i vegbygginga utover bygdene. I 1870-80 tok bøndene i Grønlia fatt på å få veg. Dei måtte ta til fra Robrua (på sørsida) og arbeidde seg oppover bit for bit, og kom fram til Lisalien i 1881. Men vegen var bakkut mange stader, og han gjekk innunder Eidsberga, over Steget. Der var det ikkje ufarleg. Det gjekk ras, både sommar og vinter. Bøndene la på seg pliktarbeid for å halde vegen vedlike, 8 dagar om våren og det same om hausten. Denne vegen måtte bygda greie seg med i omlag 50 år, då det vart bygt bru over Hemsil. Det eine karet står att enno, og det er det brukaret som skal rivast. Ettersom den gamle vegen var som han var, tok bøndene opp tanken om ei bru heller, for å koma rett inn på vegen Gol - Hemsedal. I 1929 søkte dei interesserte om eit tilskot på 10 700 kroner til ny bru. Folket i Grønlio tok på seg å bygge vegfyllinga inntil brukaret. Dette arbeidet var åleine rekna til 20 700 kroner. Kommunestyret løyvde pengar og fylket tok sin 1/5 av kostnaden, og bruarbeidet kom i gang. Dette arbeidet gjekk stort sett for seg om vinteren, og stein vart kila til og køyrt fram med hest. I snø og kulde kom stein på stein på plass, nitid samanhogge av fyrsteklasses fagfolk. Det gjekk med mange tusen lass stein til den svære fyllinga på Grønli side. Heile vinteren køyrde bøndene stein i frå røysar som låg vel ein kilometer oppe i grenda, i alt vesentleg stein som var tatt opp med handmakt, for å vinne ny jord til gardane. Tilsamen ligg det såeis ein eineståande innsats frå folket i Grønlio for veg og bru. Fleire i Grønlio hugsar godt til denne brubygginga. Men gamle brua vart for smal slik tida utvikla seg med biltrafikk og det som fylgde med. Det vart bygt ny bru like ovanfor. Jernkonstruksjonen på gamle brua vart fjerma, men brukara stod att. Litt for raskt var det eine brukaret, inntil riksvegen, øydelagt ved at ein privatmann fekk løyve til å ta stein der. Men det andre, på Grønli sida, og som viser i frå riksvegsida, står urørt att, reint som eit monument(B) å sjå på. Det er ønske å ha steingard rundt kyrkjegarden. Det er fint. Men me torer gjera merksam på at det treng no slett ikkje vera hoggen stein. I alle tilfelle vil ikkje stein frå dette brukar et bli nok. Kommunestyret i Gol ser neppe dette som nokon prestisjesak. Det er slikt som skjer i farten. Etter som det er komne så mange klare signal om at dette brukar et bør bevarast for etterslektene, finn sikkert Gol kommune andre utvegar il å skaffe den stein dei treng til kyrkjegarden. Det er ikkje sikkert det vil bli dyrare. Og om so var, det skulle koste nokre kroner ekstra kan ikkje det vera avgjerande for ei sak som denne, og ei kommune som Gol. Det er i grunnen få minnesmerke frå eldre tider i Gol. Om ikkje dette brukaret er så gammalt er det likevel eit minne om ei tid som var så heilt ansleis. Og sjølve brukaret er nesten monumentalt i landskapet.
