Nokre snikkarar tok ved 1900 til å drive arbeidet frå ein fast arbeidsplass. Det vart verkstader. Dei tok til å nytte maskinar i arbeidet, og det vart då noko større produksjon av trevarer hjå desse.
"På denne tida fekk Kristoffer Stuvebakken seg til ein snikkerverkstad ved Donkemoen i Herad".
Kristoffer Ivarson Stuvebakken(L) (1867-1944). Kristoffer var som faren innreiingssnikkar. Den eine luten av bustadhuset nytta han som snikkarverkstad og han kosta seg snikkarmaskiner, som høvel, tjukkelshøvel, bandsag og fres. Til å dra dette brukte han ein bensinmotor som var plassert på utsida av veggen. Frå kraftutaket på denne motoren gjekk det ei reim opp i ein aksling, som gjekk inn i snikkarverkstaden og låg opp under himlinga. Og frå denne akslinga gjekk det reimar ned att til dei ymse maskinane. So lenge Ivar levde, arbeidde han i lag med faren. Dei kjøpte endå ei stugu i Nilsegarden, som dei rulla opp att ved noverande garasje, og som dei hadde meint å nytta til verkstad. Men då Ivar døydde, vart planane endra, stugu vart selt og Kristoffer heldt fram som før. Snekkarverkstaden vart avvikla omkr. 1945, og maskinene vart selt til Faråsen i Gol sentrum(L).
Faraasen Trevarefabrikk(B)(L). Arvid Faraasen(L), Hamar-Halden 1907-1978 m fam. kom til Gol i 1942. Han arbeidde først eit år hjå Eirik Hesla. Deretter byrja han eigen trevarefabrikk i Olsgardlåven (ved Heslabrua) og dreiv der til omkr. 1946(L). Han hadde då kjøpt ei stor tyskerbrakke i Heslarysane (serveringsbrakke). I denne brakka var det mykje material, som han m.a. bygde opp eigen trevarefabrikk på tomta Solvang og Bergstad (Sentrumsv. 95 (25-94-116 og 119). Arvid kjøpte maskinene til Kristoffer Ivarson Stuvebakken(L) (1867-1944) då han avvikla i Donkemoen 1945. Jan 1950 tok det fyr i turkehuset til A. Faraasen Møbelfabrikk i Gol(L). Faraasen bygde møbelutsalslokale 1956(B)(L). Butikklokala vart leigd ut frå 1965. Først A/S GRØNT-KJØP som var eit grossistfirma fra Hønefoss(L). Dei starta opp 3.februar 1965. Deretter Hallingdal Musikkcenter frå mai 1971. Hallingdal lyssenter flytta inn aug 1974 og ut sept. 1979. I 1971 selde Faraasen Solvang og trevarefabrikken til Olav Bjørnebråten og flytta til Drammen. I 1984 vart eigedomen teke over av Gol kommune, som reiv bustadhuset og trevarefabrikken og brukte tomta til bussholdeplass.
Trevarefabrikken til Eirik Embrikson Hesla 1906-1971 lå tvers oven for Pers Hotell. Eigedomen Heslabraaten(L) og Hesla Nedre skog. Sentrumsv. 71 14-76 og 109. kjøpte Erik av Amund Østenson Dybendal (Jupedalen) i 1921 for kr 200. Erik eigde då Søre Hesla. I 1937, då Eirik selde Hesla, heldt han att denne eigedomen. Eirik var g m Ingeborg Olsdtr. Håvelmoen 1907-1981. Born:1. Grete Synnøve Eiriksdtr. 1937-2016. Eirik bygde omkr. 1935(B) opp Gol trevarefabrikk. God omsetning i mars 1940(B) og april(B), men stillstand i juni(B) grunna krigen. Frå mars 1946 vart Erik skranten og leigde då bort trevarefabrikken(B). Engebret Olson Haavelmoen vart styrar frå 1946 til mai 1949(B) I desember 1948 var det tilbod på salongbord i bjørk(B). Gol trevarefabrikk brann (25.5.) i 1949(B). Erik Hesla selde då Gol Trevarefabrikk til Håvelmoen (1916-1974) og Øynebråten (1924-2011). Sjølv bygde han i 1951 eit større forretningsbygg på tomta der Ingeborg dreiv Central Kafé(B). Erik og Ingeborg hadde eige privathus ved sida av kaféen. Staden vart i 1962 overdrege til dottera og versonen.
Engebrikt Haavelmoen og Aslak Øynebråten bygde i 1950/51 den "Nye" Gol Trevarefabrikken på "Dalabakken" med adresse Gamlevegen 2B.(L). Bygningen var då slik som bildet her(B) viser. I byggeåret søkjer dei etter trappesnikkar(B). 1952 har dei ny annonse i avisa(B). Fabrikken vart utvida med monteringshall i 1953(B). Fabrikken kjem framleis berre til å produsere glas og dørar. For tida har fabrikken 8-10 mann i arbeid. Etter det Haavelmoen opplyser til «Hallingdølen» er det for tida stor etterspurnad etter glas og dørar, og fabrikken får levert alt han greier å produsere 27.02.1953. I 1954 sette eigarane opp ein bygning attmed fabrikken som skulle leigast bort til Buskerud kvinnelege husflidsskule(B). Då såg bygningen slik ut(B). Haavelmoen fekk 12 rette i 1954(B). Husflidsskulen hadde sitt første elevkull skuleåret 1956/57(B). Skuleåret 1962/63 fekk skulen tre klassar. Dette krevde meir plass og eigarane bygde på ei høgd(B). Huset stod klar til skulestart hausten 1962. Ved årskifte 1961/62 kjøpte Mikkelsen og Sønner Gol Trevarefabrikk(B)(B). Men den delen av bygningen som Husflidsskulen leigde var ikkje med i handelen. 28. mars 1968 brenn lampefsbrikken til Mikkelsen, men brannmanskapa klarer å redde Husflidsskulen(B). Les om livsløpet til Gol trevarefabrikk her(B)
BRENNMO Gnr. 14 bnr. 137 Utskilt 1949 og seinare (1951) overdrege til: Guttorm Olson Brenn f 1911 d 1985 g 1941 m Kari Eivindsdtr. Grøndalen, Hem., f 1919. Born:1. Oddvar Egil Guttormson f 1942, salsrepr. Dreiv trevarefabrikk.
Endre A Jondalen snekkerverkstad Valdresv. 8 Nils Ivarson Haugstad skøytte i 1958 (29-9) til Endre Aslakson Jondalen 1928-2021) Endre dreiv Jondalen trevarefabrikk. Han eig ogso ein del av Jondalen med noko skog til. Gol bygningsråd godkjende i april 1978 at Endre Jondalen, kunne oppføre lager/snikkarverkstad på 120 kvm som tilbygg til eksisterande. Valdresvegen 8 (29-9) vart den 29.12.2021 overført til arvingene.
Generelt om snekkerverkstad driven med vasskraft: Snekkerverkstad driven med vasskraft var vanleg i Noreg frå 1800-talet og tidleg 1900-tal, før elektrisiteten vart utbreidd. Slike verkstader låg ofte ved ei elv eller bekk der ein kunne utnytta vasstrykket til å driva maskiner.
⚙️ Korleis vasskrafta vart brukt: Vatnet vart leidd gjennom ei renne eller røyr og ned på eit vasshjul eller ein turbín. Når hjulet snurra, overførte det krafta vidare gjennom akslingar, reimer og tannhjul inne i verkstaden. Slik kunne ein driva fleire maskiner samstundes.
🪚 Maskiner i verkstaden: Vanlege maskiner var: Sirkelsag – til å saga plankar og bord. Bandsag til meir presis kapping. Høvelmaskin til å glatta og forma treverket. Bor- og tappemaskin – til samanføying av delar.
🏠 Kva dei laga. I slike snekkerverkstader laga dei ofte: Dører og vindauge. Møblar (bord, stolar, skap). Bygningsmateriale til hus og løer. Båt- og reiskapsdelar
🌊 Fordelar og ulemper. Gratis og fornybar energi. Stabil drift der det var jamn vassføring. Miljøvenleg. Avhengig av vassmengda (tørke og frost kunne stoppa drifta). Lågare effekt enn moderne motorar. Kravde mykje vedlikehald av mekanikken