Dei gamle oppgangssagene som berre skar til heimebruk vart nedlagde rundt år 1900.  Nokon av dei vart ombygde til sirkelsagbruk, og nokon fekk seg høvlemaskinar ved sida av.

Den elektriske drivkrafta vart teke i bruk frå 1913 i Gol kommune. Då vart det bygt fleire ganske store sagbruk. Omlag 1980- åra var det 10 sagbruk i bygda, og 3 av desse hadde ogso høvleri. Dei fleste av sagbruka sysselset fleire mann heile året, og i skurtida om våren og sommaren har fleire av dei 8-10 mann i arbeid. I 1960 var desse sagbruka i drift i bygda: Granheim Sag og Høvel, Robru Sag og Høvleri, Løstegard Sag, Håvelmo Sag, Slåtto Sag og Høvel, Slettemoen Sag, Viko Sag, Svøo Sag, Gol Andelssag og Gladhusbekken Sag. Alle fekk tømmeret frå skogane i Gol, og trematerialane frå sagbruka vert førde ut, mykje med jernbana eller med biltransport både sør og vestover.

"Fremst i Donkemoen gjekk gamlevegen litt lenger opp, og på øversida, i fremste Liaån, låg Sygardssaga. Nedafor, like nedafor noverande riksveg, låg saga til Nigarden og Nilsegarden. Denne stod til etter siste krig, og vart sist nytta av Guttorm Frøysok/Skjersantengjo. Det var på taket av denne saga Karl Torolfson Skaret klatra i 1945, då han kom bort i høgspentleidningar og omkom". 

Generelt om sagbruk med elvekraft: Eit sagbruk med elvekraft er eit sagbruk som nyttar krafta frå rennande vatn i ei elv til å drive sagene og maskinane. Dette var vanleg i Noreg frå 1600-talet og heilt fram til diesel-aggregat og elektrisk kraft tok over på 1900-talet. Vatnet vart leidd inn i ei renne eller kanal og treiv eit vasshjul eller ein turbine. Når hjulet snurra, overførte det kraft til saga gjennom akslingar og reimar. På den måten kunne ein skjere tømmer til plankar og bord utan bruk av handkraft. Sagbruka låg ofte nær elver og fossar, der det var jamn vassføring. Skogen i nærleiken gav tilgang på tømmer, og elva vart brukt til å fløyte tømmeret ned til sagbruket. Sagbruk med elvekraft var viktige for lokal næring, eksport og bygging av hus, båtar og bryggjer. Dei skapte arbeidsplassar og var med på å utvikle bygder og tettstader.

Utviklinga av sagbruka: I gamal tid vart tømmer saga for hand med lange sager. Dette var tungt arbeid og tok lang tid. Det vart produsert lite trevirke. Etter kvart byrja ein å bruke elvekraft til å drive sagene. Vatn frå elver og fossar dreiv vasshjul som fekk saga til å gå opp og ned (oppgangsag). Dette gjorde at ein kunne sage mykje meir tømmer raskare enn før. Mange sagbruk vart bygde langs elvar i Noreg. Seinare tok elektrisk kraft over. Maskinane vart tryggare, raskare og lettare å styre. Sagbruka vart meir moderne og automatiserte.

🌊 Kvifor elvekraft var viktig: Elva gav gratis og jamn energi. Sagbruka måtte liggje nær fossar eller stryk. Om vinteren kunne is og lite vatn stoppe drifta. 

👷 Arbeidet på eit oppgangssagbruk: Arbeidarane måtte: leggje tømmeret på plass, passe at saga skar rett. flytte ferdigsaga plankar. halde maskina i orden. Det var tungt og ofte farleg arbeid.

🪵 Kvifor oppgangsaga var viktig: Ho gjorde det mogleg å produsere mykje meir trevirke enn handsaging. Noreg fekk stor eksport av trelast til Europa. Mange bygder voks fram rundt sagbruka.

⚙️ Ulempene med oppgangsag: Ho var treg samanlikna med moderne sager og var avhengig av brukandes vassføring.